يه ـ لو هسي ـ ليانگ‌1

نبيره‌ٴ يه ـ لو چئو ـ تسئاي‌، مربي بزرگ مغول كه قبلاً، از او ياد شد. نزديك قراقوروم زاده شد. در 1260 ـ 1263، به آسياي مركزي سفر كرد. گزارشي از جهانگردي‌اش در شرح حال او در كتاب‌ يوآن ـ شيه‌، فصل 180، ديده مي‌شود.

چوتا ـ كوان‌2

متخلص به تسئائو ـ تئينگ‌3. در يونگ چياي ايالت چكيانگ زاده شد؛ در 1296 ـ 1297، برآمد. جهانگرد چيني كه در 1296، دربار يوآن او را همراه هيئتي به كامبوج فرستاد. آنان در 1297، به‌ ميهن بازگشتند. چو درباره‌ٴ عادات و رسوم كامبوج را نوشت‌4، كه گزارش معتبري از دوران‌ شكوفايي تمدن آن كشور است‌. او اطلاعات گران‌بهايي درباره‌ٴ معابد آنگكور ـ وات‌5 و عادات و رسوم خمِر به دست مي‌دهد.
آنگكور ـ وات مجموعه‌ٴ عظيمي است از معابد مربوط به سده‌هاي دوازدهم و سيزدهم‌، و معرف آخرين عصر هنر خمِرهاست‌6. مقارن سال 1450، تمدن كهن خمِر افول كرد و آنگكور ـ وات در ميان جنگل‌ها مدفون شد. توصيف چو تا ـ كوان از آنگكور ـ وات فوق‌العاده دقيق بود، و نه تنها نخستين توصيف‌، بلكه آخرين توصيف آن معابد تا دوره‌هاي اخير بود. چند تن از مبشران‌ به بقاياي آنگكور توجه كردند: در اواخر سده‌ٴ شانزدهم‌، ريبادنئيرا و گابريللودي سانتو آنتونيو؛ در اواخر سده‌ٴ هفدهم‌، شورول‌؛ در 1783، لانژانوا؛ در 1856، پدر بوئيلاوو؛ ولي كاشف حقيقي‌ آنها هانري موهو7 (1826 ـ 1861)، طبيعيدان فرانسوي‌، بود كه در 22 ژانويه‌ٴ 1861 براي دولت‌ انگليس كار مي‌كرد.

بارصوما

ربن بارصوما8، راهب مسيحي (نسطوري‌) كه در پئي پينگ زاده شد؛ در 1293، در بغداد درگذشت‌. نخستين چيني شناخته‌شده كه در 1287 ـ 1288، به اروپاي باختري رسيد.


Yeh-lu Hsi-liang .1
Chou Ta-Kuan .2
Ts'ao-t'ing .3
Chen la feng t'u chi .4
Angkor-Vat .5
6 .هنر ماقبل خمِر يا هندوخمِري مربوط به سده‌هاي ششم و هفتم‌، است‌. هنر خمِري در سده‌ٴ نهم‌، آغاز شد (آنگكورطوم‌).
Ribadeneira, Gabriel of Santo Antonio ,Chevreuil, Langenois, Father Boulievaux, Henri Mouhot  .7
8. Bar Suma = ابن صيام = پسر روزه‌.